موشک بالستیک دوربرد «سجیل»، نخستین موشک سوخت جامد دو مرحلهای ایران با برد ۲۰۰۰ کیلومتر، سرعت نهایی ۱۳ ماخ و کلاهک سنگین است که به دلیل سرعت آمادهسازی بالا و مانورپذیری ویژه، به یکی از مهمترین ستونهای بازدارندگی راهبردی ایران بدل شده است.
توان موشکی جمهوری اسلامی ایران طی دهههای اخیر بهعنوان مهمترین عامل بازدارندگی و دفاعی کشور شناخته شده است. در این میان، موشک بالستیک «سجیل» جایگاه ویژهای دارد؛ سلاحی پیشرفته که با تکیه بر فناوری پیشران سوخت جامد، برد ۲۰۰۰ کیلومتری و شتاب فوقالعاده در فاز نهایی، معادلات امنیتی و دفاعی منطقه را به طور چشمگیری متحول ساخته است.
موشک سجیل که محصول توسعه در قالب پروژه «عاشورا» در نیمه دوم دهه ۸۰ شمسی است، نخستین موشک بالستیک دوربرد ایرانی با سوخت جامد به شمار میرود. ساختار این موشک بهصورت دو مرحلهای طراحی شده است؛ به این صورت که پس از احتراق موتور اولیه و اتمام سوخت آن، مرحله نخست جدا شده و موتور دوم فعال میگردد تا موشک با جرمی سبکتر و شتابی بیشتر به سمت هدف اوج بگیرد.
این ساختار دومرحلهای در کنار خروج از جو و بازگشت با سرعتی نزدیک به ۱۳ ماخ (بیش از ۴۳۰۰ متر بر ثانیه)، عملاً فرصت واکنش سامانههای پدافندی موجود را به حداقل رسانده و سجیل را به یک چالش جدی برای سپرهای دفاع موشکی رژیم صهیونیستی تبدیل کرده است.
برخلاف موشکهای سوخت مایع که نیازمند تزریق زمانبر سوخت پیش از پرتاب هستند، موشکهای سوخت جامد همواره آماده عملیات میباشند:
سرجنگی سجیل دارای وزن تخریبی بین ۵۰۰ تا ۶۵۰ کیلوگرم مواد شدیدالانفجار است. طراحی سهمخروطی سرجنگی این موشک، نهتنها پایداری آیرودینامیکی آن را در سرعتهای مافوق صوت افزایش میدهد، بلکه باعث کاهش سطح مقطع راداری و دشوار شدن ردگیری آن توسط رادارهای دشمن میگردد.
از منظر هدایت و ناوبری، استفاده همزمان از سامانه موقعیتیاب جهانی (GPS) و سامانه ناوبری اینرسیایی (INS)، پایداری بالایی در برابر اخلال، جمینگ و اقدامات جنگ الکترونیک به وجود آورده است. این معماری هدایتی موجب شده تا دقت اصابت سجیل به زیر ۱۰ متر برسد؛ رقمی که در مقیاس موشکهای بالستیک دوربرد، در رده «نقطهزن» ارزیابی میشود.
| مشخصه فنی | مقدار / وضعیت |
|---|---|
| نام موشک | سجیل (Sejjil) |
| نوع و مأموریت | موشک بالستیک زمین به زمین |
| برد عملیاتی | ۲۰۰۰ کیلومتر |
| نوع سوخت و پیشران | سوخت جامد مرکب (۲ مرحلهای) |
| طول بدنه | ۱۷.۵ الی ۱۷.۹ متر |
| قطر بدنه | ۱.۲ الی ۱.۲۵ متر |
| وزن پرتاب (مسلح) | حدود ۲۳,۰۰۰ تا ۲۳,۵۴۰ کیلوگرم |
| وزن کلاهک جنگی | ۵۰۰ الی ۶۵۰ کیلوگرم مواد شدیدالانفجار |
| سرعت فاز نهایی | حدود ۱۳ ماخ (بیش از ۴۳۰۰ متر بر ثانیه) |
| سامانه هدایت | ترکیبی INS + GPS (مقاوم در برابر جمینگ) |
| دقت اصابت (CEP) | زیر ۱۰ متر |
تاریخچه خودکفایی موشکی ایران که با هدایت شهید حسن طهرانیمقدم رقم خورد، پس از مهندسی معکوس و ارتقای موشکهای اولیه شهاب ۱ (برد ۳۰۰ کیلومتر) و شهاب ۲ (برد ۵۰۰ کیلومتر)، به پروژه راهبردی شهاب ۳ با برد ۱۱۵۰ کیلومتر رسید که امکان دسترسی مستقیم به اهداف فراسرزمینی را میسر کرد.
پس از آن، موشکهای سری قدر (نظیر قدر F و H با بردهای ۱۶۵۰ تا ۱۹۵۰ کیلومتر و امکان بهرهگیری از کلاهکهای بارانی Multi-Warhead) توسعه یافتند. در نهایت، با توسعه سجیل، فناوری سوخت جامد بومی به اوج بلوغ خود رسید. همچنین در سالهای اخیر، صنایع دفاعی و نیروی هوافضای سپاه با دستیابی به دانش پیشرفته الیاف کربن و موتورهای بهینهتر، به موشکهای سوخت جامد جمعوجورتر و کارآمدتری نیز دست یافتهاند که ذخیره قدرتمند بازدارندگی کشور را کاملتر کرده است.