«شاهد ۱۷۱» که با نام «سیمرغ» شناخته میشود، نخستین نمونه ۱۰۰ درصدی مهندسی معکوس شده از پهپاد آمریکایی RQ-170 توسط ایران است. این پرنده پیشرفته با طراحی «بال-بدنه» (Wing-Body)، بهرهگیری از مواد جاذب رادار، موتور توربوفن «طلوع-۱۴» و برد عملیاتی ۴۴۰۰ کیلومتر، یکی از مهمترین دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه در حوزه پهپادهای پنهانکار (Stealth) و شناسایی-رزمی محسوب میشود.
پهپاد شاهد ۱۷۱ که در ادبیات نظامی ایران با نام «سیمرغ» شناخته میشود، نقطه عطفی در توان پهپادی ایران است. این پرنده نه تنها بهعنوان یک ابزار شناسایی و جاسوسی دوربرد، بلکه بهعنوان نمادی از مهندسی معکوس پیچیده سامانههای پیشرفته هوایی شناخته میشود.
داستان «سیمرغ» با شکار پهپاد پیشرفته آمریکایی RQ-170 Sentinel (مشهور به جانور قندهار) در آذر ۱۳۹۰ آغاز شد. پس از کنترل موفقیتآمیز و نشاندن این پرنده توسط یگانهای جنگ الکترونیک ایران، متخصصان نیروی هوافضای سپاه با دستیابی به دادههای نرمافزاری و سختافزاری، مسیر ساخت نمونههای بومی را هموار کردند. اولین نمونه ۱۰۰ درصدی این پهپاد در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۳ رونمایی شد.
شاهد ۱۷۱ با ساختاری مشابه نمونه اصلی، از بدنه کامپوزیتی و مواد جاذب امواج رادار (RAM) بهره میبرد تا امضای راداری خود را به حداقل برساند. فقدان دم و طراحی یکپارچه بال-بدنه، پایداری و ویژگیهای پنهانکاری آن را در محیطهای دارای پدافند لایهبندیشده افزایش میدهد.
| مشخصه فنی | دادهها |
|---|---|
| نوع مأموریت | شناسایی، جاسوسی و رزمی |
| طول بدنه | ۴.۷۵ متر |
| طول بالها | ۱۳ متر |
| ارتفاع | ۱.۲ متر |
| موتور | توربوفن طلوع-۱۴ (تراست ۶ کیلو نیوتون) |
| حداکثر وزن برخاست | ۳۰۷۰ کیلوگرم |
| حداکثر سرعت | ۴۶۰ کیلومتر بر ساعت |
| برد عملیاتی | ۴۴۰۰ کیلومتر |
| مداومت پروازی | ۱۰ ساعت |
| سقف پروازی | ۴۰,۰۰۰ پا (۱۲,۰۰۰ متر) |
اگرچه شاهد ۱۷۱ در ابتدا با تمرکز بر شناسایی و شنود سیستمهای مخابراتی (موبایل و رادیویی) و تصویربرداری استراتژیک توسعه یافت، اما در نسخههای ارتقاءیافته، قابلیتهای رزمی نیز به آن افزوده شد. این پهپاد قادر است چهار بمب هدایتشونده را حمل کرده و با استفاده از حسگرهای دقیق (حرارتی، رادیواکتیو و اپتیکی)، اهداف را با دقت بالا هدف قرار دهد.
پس از موفقیت در تولید شاهد ۱۷۱، ایران اقدام به توسعه نسخههای کوچکتر (۶۰ درصد مقیاس اصلی) کرد که به چابکی بیشتر و هزینههای عملیاتی کمتر معروف هستند:
شاهد ۱۷۱ (سیمرغ) با ترکیب ویژگیهای رادارگریزی، برد بلند و قابلیتهای ISR (شناسایی، نظارت و شناسایی)، ستون فقرات ناوگان پهپادهای پنهانکار ایران را تشکیل میدهد. تداوم توسعه این پلتفرم با موتورهای جدید و سامانههای هدایت بومی، همچنان یکی از اولویتهای صنایع دفاعی کشور در حفظ برتری هوایی است.