موشک خیبر یا خرمشهر ۴، یک موشک بالستیک میانبرد ایرانی از نسل چهارم خانواده موشکهای خرمشهر است. این موشک با سوخت مایع، برد اعلامی ۲۰۰۰ کیلومتر، سرجنگی ۱۵۰۰ کیلوگرمی، سرعتی تا ۱۶ ماخ و قابلیت هدایت و اصلاح مسیر در خارج از جو طراحی شده است.
موشک خیبر که با نام خرمشهر ۴ نیز شناخته میشود، یکی از جدیدترین دستاوردهای موشکی جمهوری اسلامی ایران و نسل چهارم خانواده موشکهای خرمشهر است. این موشک در رده موشکهای بالستیک میانبرد قرار دارد و با استفاده از سوخت مایع، برای هدف قرار دادن اهدافی در فاصلههای دور طراحی شده است.
برد عملیاتی اعلامشده برای موشک خیبر حدود ۲۰۰۰ کیلومتر است. این موشک همچنین توان حمل سرجنگی سنگینی به وزن ۱۵۰۰ کیلوگرم را دارد؛ ویژگیای که در کنار سرعت بالا، قابلیت اصلاح مسیر و سامانه هدایت خارج از جو، جایگاه آن را در میان موشکهای راهبردی ایران برجسته میکند.
موشک خیبر از یک سکوی پرتاب متحرک تاکتیکی شلیک میشود. استفاده از لانچر متحرک، امکان جابهجایی سریعتر سامانه و تغییر موقعیت پرتابگر را فراهم میکند.
موشک خیبر که بهطور رسمی با نام خیبرشکن نیز معرفی شده است، روز پنجشنبه چهارم خردادماه ۱۴۰۲ با حضور محمدرضا آشتیانی، وزیر دفاع جمهوری اسلامی ایران، رونمایی شد.
این موشک با برد ۲۰۰۰ کیلومتر و سرجنگی ۱۵۰۰ کیلوگرمی، از سوخت مایع استفاده میکند و در طراحی آن تلاش شده است توان حمله به اهداف دوربرد با سرعت، دقت و آمادگی عملیاتی بالا ترکیب شود.
یکی از مهمترین ویژگیهای موشک خیبر، برخورداری از سامانه هدایت و کنترل در فاز میانی پرواز است. در این شیوه، موشک پس از خروج از جو زمین، وارد مرحلهای میشود که سرجنگی آن میتواند مسیر و وضعیت حرکتی خود را اصلاح کند.
هنگام خروج موشک از جو، سوخت موتور اصلی به پایان میرسد و موتور اصلی خاموش میشود. پس از آن، سرجنگی از بدنه موشک جدا شده و هدایت آن توسط موتورهای کوچک کنترلی و هدایتکننده ادامه پیدا میکند.
بر اساس اطلاعات ارائهشده، چهار موتور کوچک کنترلی و چهار موتور کوچک هدایتکننده وظیفه کنترل و هدایت سرجنگی را در خارج از جو بر عهده دارند.
این سامانه میتواند قابلیتهای زیر را ایجاد کند:
بینیازی سرجنگی از بالکهای کنترلی، باعث کاهش وزن این بخش میشود. وزن کاهشیافته میتواند برای افزایش مواد ناریه یا بهینهسازی بخشهای دیگر سرجنگی مورد استفاده قرار گیرد و در نتیجه، قدرت تخریب موشک را افزایش دهد.
در متن اولیه، هدایت خارج از جو یکی از عواملی دانسته شده است که مقاومت موشک خیبر را در برابر حملات جنگ الکترونیک افزایش میدهد. از آنجا که بخش مهمی از مسیر هدایت و اصلاح مسیر سرجنگی خارج از جو انجام میشود، اثرگذاری برخی شیوههای اخلال الکترونیکی بر روند پرواز دشوارتر خواهد بود.
با این حال، میزان آسیبپذیری هر موشک در برابر جنگ الکترونیک به عوامل مختلفی مانند نوع سامانه اخلال، روش هدایت، شرایط پرواز و ساختار شبکه دفاعی طرف مقابل بستگی دارد.
موتور موشک خیبر از ضربه ویژه بالایی برخوردار است. ضربه ویژه این موتور حدود ۲۸۰ ثانیه روی زمین و ۳۰۰ ثانیه در شرایط خلأ اعلام شده است.
این ویژگی موجب شده است سرعت موشک در خارج از جو به حدود ۱۶ ماخ برسد. سرعت موشک هنگام حرکت در داخل جو و نزدیک شدن به هدف نیز حدود ۸ ماخ عنوان شده است.
سرعتهای اعلامشده برای موشک خیبر عبارتاند از:
سرعت بالا موجب کاهش زمان واکنش سامانههای دفاعی میشود و فرایند شناسایی، رهگیری و مقابله با موشک را پیچیدهتر میکند.
موشک خیبر علاوه بر قابلیتهای راهبردی، از نظر سرعت آمادهسازی و پرتاب نیز ویژگیهای قابل توجهی دارد. بر اساس اطلاعات اعلامشده، زمان لازم برای آمادهسازی و شلیک این موشک به کمتر از ۱۲ دقیقه کاهش یافته است.
این سرعت عملیاتی به عوامل مختلفی وابسته است:
سوخت خودمشتعل یا هایپرگولیک هنگام تماس اجزای سوخت با یکدیگر، بدون نیاز به جرقه یا سامانه احتراق جداگانه، واکنش نشان میدهد. این ویژگی باعث سادهتر و سریعتر شدن فرایند راهاندازی موتور میشود.
در طراحی موشک خیبر از مخازن سوخت جدید استفاده شده است. بر اساس اطلاعات متن اولیه، این مخازن امکان نگهداری سوخت تزریقشده در موشک را برای چندین سال فراهم میکنند.
این قابلیت از نظر عملیاتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا موشک میتواند برای مدت طولانیتری در وضعیت آمادهباش باقی بماند و در زمان تهدید، بدون نیاز به طی کردن تمام مراحل سوختگیری، برای پرتاب آماده شود.
موشک خیبر یک موشک بالستیک میانبرد با سوخت مایع است که توسط متخصصان ایرانی طراحی و ساخته شده است. طول آن حدود ۱۳ متر و وزن آن بیش از ۱۰ تن اعلام شده است.
این موشک توان حمل سرجنگی ۱۵۰۰ کیلوگرمی را دارد و برد مؤثر اعلامی آن حدود ۲۰۰۰ کیلومتر است. سامانه هدایت خارج از جو، سرجنگی قابل مانور و سرعت بالا، از مهمترین ویژگیهای فنی آن به شمار میروند.
| ویژگی | مشخصات |
|---|---|
| نام | خیبر / خرمشهر ۴ / خیبرشکن |
| نوع | موشک بالستیک میانبرد |
| نسل | نسل چهارم خانواده موشکهای خرمشهر |
| طول | ۱۳ متر |
| وزن | بیش از ۱۰ تن |
| برد مؤثر اعلامی | ۲۰۰۰ کیل کیلومتر |
| برد نهایی محاسبهشده | ۰۰ کیلومتر |
| نوع سوخت | مایع |
| وزن سرجنگی | ۱۵۰۰ کیلوگرم |
| بیشینه سرعت خارج از جو | ۱۶ ماخ |
| سرعت در داخل جو | ۸ ماخ |
| سرعت خارج از جو | حدود ۱۹ هزار کیلومتر بر ساعت |
| سرعت هنگام اصابت | حدود ۹ هزار کیلومتر بر ساعت |
| دقت اعلامی | کمتر از ۳۰ متر در برد ۲۰ دقت اعلامی |
| سکوی پرتاب | متحرک تاکتیکی |
| طراح | وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح |
| سازنده | ایران |
دقت، یکی از عناصر مهم در ارزیابی توان عملیاتی موشکهای بالستیک است. بر اساس اطلاعات ارائهشده، دقت موشک خیبر کمتر از ۳۰ متر در برد ۲۰۰۰ کیلومتر اعلام شده است.
همچنین در برخی اظهارنظرهای مطرحشده، دقت این موشک در شرایط خاص کمتر از ۱۰ متر عنوان شده است. سامانه هدایت و کنترل خارج از جو و امکان اصلاح مسیر سرجنگی، از عوامل مؤثر بر افزایش دقت موشک خیبر محسوب میشوند.
میزان دقت نهایی میتواند به عواملی مانند برد شلیک، شرایط پرواز، نوع هدف، وضعیت سامانه هدایت و نوع سرجنگی وابسته باشد.
موشک خیبر یا خرمشهر ۴، یک موشک بالستیک میانبرد ایرانی و نسل چهارم خانواده موشکهای خرمشهر است. این موشک با برد اعلامی ۲۰۰۰ کیلومتر، سرجنگی ۱۵۰۰ کیلوگرمی، طول ۱۳ متر و سرعتی تا ۱۶ ماخ در خارج از جو، یکی از مهمترین سامانههای موشکی ایران محسوب میشود.
هدایت و اصلاح مسیر سرجنگی در خارج از جو، استفاده از چهار موتور کوچک کنترلی و چهار موتور کوچک هدایتکننده، کلاهک بارانی، قابلیت حرکت چرخشی، سوخت خودمشتعل و زمان آمادهسازی کمتر از ۱۲ دقیقه، از ویژگیهای برجسته موشک خیبر هستند.