سه‌شنبه، ۱۹ آبان ۱۴۰۵ · تهران
توسعه پهپادهای انتحاری یا پرتابه‌های هدایت‌شونده لایه‌ای، معادلات جنگ‌های نامتقارن و کلاسیک را به طور اساسی تغییر داده است. پهپاد آرش به عنوان یکی از نمادهای بارز توانمندی صنایع دفاعی ایران در حوزه طراحی پرنده‌های بدون سرنشین انتحاری، با قابلیت‌های منحصربه‌فردی چون پرتاب بدون نیاز به باند پرواز و برد عملیاتی بسیار بالا شناخته می‌شود. این مقاله به بررسی مشخصات فنی، تفاوت‌های نسخه پایه و آرش ۲، نوع پیشرانه، تاکتیک‌های به‌کارگیری و منابع رسمی خبری می‌پردازد.
پهپاد انتحاری آرش (به‌ویژه نسخه پیشرفته‌ی آرش ۲) یکی از پیشرفته‌ترین و دوربردترین تسلیحات بدون سرنشین انتحاری جمهوری اسلامی ایران است که برای انهدام اهداف حیاتی، رادارهای دشمن و زیرساخت‌های استراتژیک در بردهای راهبردی طراحی شده است. این پهپاد با موتور ملخی پیستونی، برد عملیاتی تخمینی بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر، قابلیت پرتاب از روی لانچرهای متحرک جاده‌ای و حتی ناوهای جنگی (مانند ناوشکن سهند)، و هدایت توسط سامانه‌های تصویربردار و اپتیکی پیشرفته، به یکی از بازوهای بازدارنده کشور تبدیل شده است.
در دهه‌های اخیر، پهپادهای انتحاری (Loitering Munitions یا پرتابه‌های سرگردان) به دلیل قیمت تمام‌شده بسیار پایین‌تر نسبت به موشک‌های کروز و بالستیک، و در عین حال دقت بالا و قابلیت مانور در ارتفاع پایین، جایگاه ویژه‌ای در دکترین‌های نظامی جهان پیدا کرده‌اند. جمهوری اسلامی ایران با سرمایه‌گذاری گسترده در این حوزه، خانواده‌ای از پهپادهای انتحاری را توسعه داده است که پهپاد آرش یکی از شاخص‌ترین و پربحث‌ترین مدل‌های آن در رسانه‌های نظامی جهان به شمار می‌رود.
پهپاد آرش از طراحی آیرودینامیکی متمایزی بهره می‌برد که شامل بال‌های دلتاشکل (یا بال‌های معکوس در برخی پیکربندی‌های اولیه) و یک موتور پیستونی ملخی در قسمت عقب یا جلو است:
یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های تاکتیکی آرش، عدم وابستگی آن به باندهای پرواز سنتی است:
اگرچه نسخه اولیه پهپاد انتحاری آرش توانمندی‌های قابل‌توجهی داشت، اما نسخه ارتقایافته‌ی آن با نام آرش ۲ ابعاد تازه‌ای از توان بازدارندگی ایران را به نمایش گذاشت:
عملکرد موفق پهپاد آرش بارها در رزمایش‌های بزرگ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به نمایش درآمده است. خبرگزاری‌های رسمی کشور از جمله ایرنا در گزارش‌های مشروح خود از رزمایش‌های مشترک ذوالفقار، آزمایش موفق این پهپادهای انتحاری را در سناریوهای واقعی دریایی و ساحلی بازتاب داده‌اند. این رزمایش‌ها نشان داد که آرش می‌تواند اهداف ساحلی و دریایی را با دقت بالا منهدم کند.
پهپاد انتحاری آرش (و نسخه پیشرفته آن آرش ۲) نمونه‌ای بارز از توانایی طراحی نامتقارن و هوشمندانه صنایع دفاعی ایران است. این پرنده با تلفیق ویژگی‌هایی چون برد عملیاتی فراتر از ۲۰۰۰ کیلومتر، پرتاب بدون نیاز به باند، هدایت دقیق و هزینه تولید مقرون‌به‌صرفه، به یکی از ابزارهای اصلی ایجاد بازدارندگی راهبردی و ضربه متقابل در دکترین نظامی کشور تبدیل شده است.
