پنجشنبه، ۲۸ آبان ۱۴۰۵ · تهران

موشک بالستیک عماد؛ برد، مشخصات فنی و فناوری هدایت

موشک بالستیک عماد، نسل جدید موشک‌های زمین‌به‌زمین سوخت مایع ایران است که توسط دانشمندان سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع طراحی و تولید شده است. این پرتابه به عنوان نخستین موشک دوربرد ایران با قابلیت هدایت و تصحیح مسیر سرجنگی تا لحظه برخورد شناخته می‌شود و به لطف کلاهک مانورپذیر بالک‌دار، خطای اصابت آن به زیر ۱۰ متر کاهش یافته است.

موشک بالستیک عماد؛ برد، مشخصات فنی و فناوری هدایت

مشخصات دستاورد

حوزه دفاعیموشکی، هوایی
نوع تجهیزاتموشک
سال رونمایی1394
کشور سازندهایران

ویژگی های کلیدی

  • نخستین موشک بالستیک دوربرد ایرانی با قابلیت هدایت و کنترل تا لحظه اصابت
  • دقت فوق‌العاده بالا و خطای نقطه‌زنی زیر ۱۰ متر (CEP < 10m)
  • کلاهک جداشونده مجهز به بالک‌های کنترلی آیرودینامیکی (وسیله بازگشتی مانورپذیر / MaRV)
  • سرعت نهایی سرسام‌آور در فاز فرود تا ۱۱ ماخ (۱۳,۵۰۰ کیلومتر بر ساعت)
  • قابلیت شلیک منعطف از پرتابگرهای متحرک جاده‌ای و سیلوهای زیرزمینی در شهرهای موشکی
  • دشواری بالا در رهگیری و انهدام توسط سامانه‌های پدافند ضدموشکی دشمن به دلیل مانورپذیری سرجنگی
اندازه متن:
TelegramWhatsAppFacebookX

توضیحات کامل

موشک بالستیک عماد؛ جهش فناوری نقطه‌زنی در توان بازدارندگی ایران

موشک بالستیک عماد یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای موشکی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود که در ۱۹ مهر ۱۳۹۴ رونمایی و آزمایش شد. این سلاح راهبردی که حاصل نبوغ و تلاش متخصصان سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح است، نقطه عطفی در تغییر راهبرد موشکی کشور از «موشک‌های بازدارنده با خطای بالا» به سمت «سامانه‌های نقطه‌زن با کلاهک هدایت‌پذیر» محسوب می‌شود.

وزیر وقت دفاع، سردار حسین دهقان، در مراسم رونمایی از این پرتابه، آن را نخستین موشک دوربرد ایران با قابلیت کنترل تا لحظه اصابت نامید و تأکید کرد که دستیابی به این فناوری، یک جهش فناورانه و عملیاتی تمام‌عیار در دکترین بازدارندگی به شمار می‌رود.

موشک بالستیک عماد؛ برد، مشخصات فنی و فناوری هدایت

مشخصات فنی و قابلیت‌های عملیاتی موشک عماد

موشک عماد در دسته موشک‌های بالستیک میان‌برد (MRBM) زمین‌به‌زمین قرار می‌گیرد که با موتور تک‌مرحله‌ای سوخت مایع کار می‌کند. با توجه به ابعاد و نوع پیشران، مشخصات ساختاری و عملیاتی این موشک به شرح زیر است:

  • طول بدنه: ۱۵.۵ تا ۱۶.۵ متر
  • قطر بدنه: ۱.۲۵ تا ۱.۳۸ متر
  • وزن ناخالص پرتاب: ۱۷.۵ تا ۱۹ تن (۱۹,۰۰۰ کیلوگرم)
  • برد عملیاتی: ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ کیلومتر
  • حداکثر سرعت: حدود ۱۱ ماخ (تقریباً ۱۳,۵۰۰ کیلومتر بر ساعت)
  • نوع پیشران: تک‌مرحله‌ای سوخت مایع
  • سیستم هدایت: هدایت اینرسی (INS) در مرحله پرتاب و تصحیح مسیر با سامانه آیرودینامیکی در مرحله بازگشت به جو
  • دقت اصابت: دایره خطای احتمالی (CEP) کمتر از ۱۰ متر

تحلیل فنی کلاهک؛ راز نقطه‌زنی و عبور از پدافند

وجه تمایز اساسی موشک بالستیک عماد در طراحی سرجنگی (Warhead) آن نهفته است. وزن سرجنگی این موشک بالغ بر ۷۵۰ کیلوگرم است که بین ۴۵۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم آن را مواد منفجره پرقدرت تشکیل می‌دهد.

فناوری سرجنگی جداشونده مانورپذیر (MaRV)

بر خلاف نسل‌های اولیه که تمام موشک یا کلاهک ثابت به سمت هدف سقوط می‌کرد، سرجنگی عماد از بدنه اصلی جدا شده و دارای چهار بالک کنترلی است. این بالک‌ها با بهره‌گیری از جریان هوای فشرده در فاز ورود مجدد به جو، فرامین سیستم ناوبری را اجرا و خطاهای مسیر را اصلاح می‌کنند. این فرآیند دو دستاورد حیاتی به همراه دارد:

  1. دقت نقطه‌زنی تا آخرین ثانیه: حتی با وجود انحراف در فاز پرتاب یا بادهای طبقات بالای جو، بالک‌ها با مانورهای ریز، زاویه برخورد را تصحیح کرده و کلاهک را مستقیماً به هدف می‌رسانند.
  2. فریب و فرار از سامانه‌های پدافند هوایی: به دلیل اینکه کلاهک صرفاً از یک مسیر بالستیک پیش‌بینی‌پذیر سهموی پیروی نمی‌کند و مسیر خود را تغییر می‌دهد، رادارها و سامانه‌های رهگیر ضدموشکی دشمن توان پیش‌بینی دقیق نقطه برخورد و انهدام آن را از دست می‌دهند.

شجره‌نامه ارتقا؛ از شهاب ۳ تا موشک بالستیک عماد

برای درک جایگاه این موشک، باید مسیر تکامل موشکی ایران را مرور کرد:

  • خانواده شهاب: موشک شهاب ۳، اولین بالستیک برد بلند ایران بود که توسعه یافت و بردی بین ۱۳۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتر ارائه می‌داد، اما دقت آن در نسخه‌های اولیه محدود بود.
  • موشک قدر: در مرحله بعد، موشک قدر با سبک‌سازی سازه و بهینه‌سازی کلاهک بر پایه شهاب ۳ طراحی شد.
  • تولد عماد: موشک بالستیک عماد بر مبنای پلتفرم اثبات‌شده خانواده قدر توسعه یافت، با این تفاوت انقلابی که نوک هرمی شکل قدیمی جای خود را به یک وسیله بازگشتی مخروطی آیرودینامیک همراه با بالچه‌های متحرک داد.

روش‌های پرتاب و انعطاف‌پذیری میدانی

موشک عماد به گونه‌ای مهندسی شده که حداکثر بقاپذیری و قابلیت تحرک را داشته باشد. این پرتابه امکان شلیک از دو بستر متفاوت را دارد:

  • پرتابگرهای متحرک جاده‌ای (TEL): این لانچرها به یگان‌های موشکی اجازه می‌دهند به سرعت موشک را به موقعیت‌های استتارشده منتقل کرده، شلیک را انجام دهند و محل را ترک نمایند.
  • سیلوهای زیرزمینی و شهرهای موشکی: به دلیل استحکام بالای سازه و پیشران پایدار، عماد را می‌توان به تعداد انبوه در شهرهای موشکی زیرزمینی دپو کرده و آماده شلیک سریع از سیلوهای پرتاب عمودی نگاه داشت.